Bản tin du lịch Việt Nam và Thế Giới | Đóng góp tin

Người Quảng Ninh và ẩm thực ngày Tết

71 lượt xem

Mỗi nơi, mỗi vùng miền luôn có những đặc trưng độc đáo riêng biệt. Quảng Ninh càng không ngoại lệ bởi “đất lành chim đậu”, vùng đất nơi đây hội tụ đa dân tộc nên mang nhiều nền văn hoá khác nhau, vừa có nét chung của miền Bắc nhưng cũng mang đậm những nét riêng biệt độc đáo, nhất là trong văn hoá ẩm thực.

Tết là khởi đầu cho một năm mới, quan niệm người xưa cho đến chúng ta ngày nay là đầu năm nếu mọi chuyện suôn sẻ, tốt đẹp thì cả năm cũng đều như thế. Ngoài ra, Tết còn là những ngày nghỉ ngơi và tận hưởng thành quả của một năm cũ qua đi lao động, học tập vất vả. Chính vì thế mà ngày Tết, chúng ta thường bày biện rất nhiều cũng như mua sắm hoặc chế biến những món ăn ngon hơn, đa dạng hơn, cầu kỳ hơn ngày thường.

Điều ấn tượng nhất trong ẩm thực người Quảng Ninh chính là các món bánh. Do mỗi vùng, mỗi địa phương đều có những loại bánh riêng biệt nên góp phần tạo nên nhiều đặc sắc cho mâm cỗ ngày tết. Điển hình như Bánh chưng, người Việt mình vẫn quen thuộc với hình ảnh một khối nếp vuông vuông gói lá xanh thì người Dao ở Hoành Bồ, Bình Liêu… còn làm một loại bánh chưng khác có nhân màu đỏ hồng lạ mắt. Vẫn những nguyên liệu thông dụng như gạo nếp, thịt heo (lợn), đậu (đỗ) nhưng vì đâu tạo nên cái màu đỏ hồng lạ mắt kia?! Đó là nhờ nhân bánh trộn chung với nước lá hung lam để có được màu sắc bắt mắt như thế. Ngoài ra, còn một sự khác biệt nữa, bánh được gói tròn bằng lá dong hoặc lá ỏng chứ không phải là một khối vuông vuông như ta thường thấy. Khi cắt bánh ra, người ăn dễ bị kích thích bởi cái hình dáng bánh khi cắt ra tròn tròn và trông như một bông hoa.

Còn ở Hà Nam (Quảng Yên) thì “Bánh gio” là loại bánh không thể thiếu trên mâm cỗ cúng 3 ngày Tết hay ngày lễ họ đầu năm. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm trong gio (tro) của cây giá – loại cây này chỉ sống ở rừng ngập mặn ven biển. Bánh có hình dáng dài, bên trong có sự dẻo thơm của nếp cùng màu nâu vàng trong vắt. Bánh mang ý nghĩa là thành quả lao động của một năm vất vả mà con cháu muốn dâng lên ông bà, đấy là lý do vì sao bánh gio không thể thiếu trong mâm cỗ.

Một loại bánh có nguồn gốc từ người Hoa cũng đã trở thành thân thuộc của nhiều gia đình ở khắp miền Đông Quảng Ninh – Bánh tài lồng ệp. Bột nếp được trộn đều với một ít bột tẻ và đường phèn, nước, thêm chút gừng làm gia vị kèm theo rồi đổ vào chiếc rế có lót sẵn lá chuối, sau đó rắc lên ít vừng lạc, bước cuối cùng chỉ cần mang đi hấp cách thuỷ. Khi thưởng thức, chúng ta sẽ cảm nhận được ngay vị ngọt của đường mật pha một chút cay nồng của gừng nhưng vẫn còn đậm mùi thơm của vừng lạc. Nếu bánh tài lồng ệp để được đến mươi ngày nhưng vẫn chưa dùng hết thì khi bánh cứng lại, chúng ta có thể cắt nhỏ, sau đó rán trong dầu mỡ đến khi vỏ bánh giòn nhưng ruột bên trong vẫn dẻo là có thể dùng được, đấy là một cách ăn khác của bánh.

Bánh tài lồng ệp có nguồn gốc từ người Hoa.

Bánh tài lồng ệp có nguồn gốc từ người Hoa.

Người dân tộc Tày ở Bình Liêu thì có một món khác để góp vào sự đa dạng các món bánh của vùng miền – Bánh Cá. Trong ngày Tết, người dân sẽ gói “bánh mẹ” tròn to, ở giữa bánh có một quả trứng gà và “bánh bố” có một con cá nướng bên trong. Nghe qua đã thấy ngay cái nét lạ của bánh rồi đúng không nào! “Bánh bố” và ” bánh mẹ” sẽ được gói lại cùng với một số bánh con thành bó rồi đem luộc chín. Sau khi chín sẽ bày biện lên mâm cỗ để cúng ông bà tổ tiên, nhưng phải đến 15 tết mới có thể hạ xuống bàn thờ.

Trên mâm cỗ ngày Tết đâu chỉ riêng các món bánh. Ngoài món bánh ra, thịt lợn, thịt gà chắc chắn luôn là nguyên liệu chính quen thuộc với chúng ta. Đặc biệt, giống lợn Móng Cái nổi tiếng luôn được người dân các huyện miền Đông của Quảng Ninh chế biến thành các món ăn đặc sắc để bày biện cho ngày Tết. Thịt lợn ba chỉ nếu biết chế biến đúng cách thì không ai có thể cưỡng lại được vị ngon của món ăn. Thái thịt lợn ba chỉ thành những miếng vuông lớn, trải qua nhiều công đoạn kỳ công như  luộc, rán, hấp, ướp với các loại gia vị độc đáo sẽ tạo ra được một món ăn dân dã mang hương vị đậm đà và thơm béo ngậy mà không phải loại thịt nào cũng có được.

Nếu đã nhắc đến món thịt thì phải nhắc cả đến hải sản. Ở Quảng Ninh, hải sản cũng có một tầm quan trọng không nhỏ trong việc tạo nên sự đa dạng, phong phú cho mâm cỗ ngày Tết. Hải sản như một điểm nhấn cho sự sang trọng và đủ đầy trên mâm cỗ.

Ngoài ra, người dân ở vùng Đông Triều còn có đặc sản mắm rươi rất độc đáo. Người dân ở đây lấy rươi làm mắm, sau đó trộn với muối, rượu và cơm rồi phơi nắng trong nửa tháng sẽ tạo ra được loại mắm màu vàng sậm có mùi thơm ngầy ngậy. Món rươi được “phát huy tác dụng” vào thời điểm sau Tết bởi thịt, bánh đã dần “ngấy” thì người ta mới lấy mắm rươi ra để lai rai, nhâm nhi dùng dần cùng vài củ hành muối, một món ăn dân dã nhưng rất ngon.

Ở những nơi khác thì như thế, còn ở vùng cửa sông ven biển Quảng Yên thì sao? Những dịp quan trọng như ngày Tết, món “ngán” là món không thể thiếu. Món ngán có thể xào cùng thịt lợn, thịt gà, mộc nhĩ v.v… nhưng ngon nhất vẫn là ngán luộc và nướng. Người dân nơi đây sau khi rửa sạch từng con, thường lấy lạt buộc ngán khi chế biến để tránh mất nước và dùng ngay khi món còn nóng. Do khí hậu miền bắc ngày Tết còn se lạnh nên không gì tuyệt hơn khi thưởng thức một món nóng và quây quần trên mâm cỗ cùng người thân, bạn bè phải không nào?!

Đặc sản "Ngán"  vùng cửa sông ven biển Quảng Yên.

Đặc sản “Ngán” vùng cửa sông ven biển Quảng Yên.

Nhờ biết khai thác, tận dụng và chế biến ra các món ăn độc đáo từ những đặc sản vốn có của địa phương mà người con đất Quảng Ninh đã làm nên một mâm cỗ đầy màu sắc nhưng không kém phần trang trọng, ý nghĩa. Không chỉ đẹp mắt, ngon miệng mà những món ăn nơi đây đã góp một phần không nhỏ trong văn hoá ẩm thực vùng miền. Ở Quảng Ninh thì vậy, còn nơi bạn đang ở thì như thế nào? Hãy cùng nhau góp phần cho văn hoá ẩm thực Việt Nam ngày càng thêm phong phú bằng việc sẻ chia những đặc sản quê hương mình nhé!

Chúc các bạn những ngày Tết cổ truyền vui vẻ và hạnh phúc sum vầy bên người thân, bè bạn cùng mâm cỗ mang đậm nét quê hương của mình!!!

SPY