Bản tin du lịch Việt Nam và Thế Giới | Đóng góp tin

Lăng Mạc Cửu

26 lượt xem

Lăng Mạc Cửu tọa lạc trên đường Mạc Cửu dưới chân núi Bình San, thuộc phường Bình San, thị xã Hà Tiên. Khu di tích lăng Mạc Cửu thờ dòng họ Mạc mà khởi đầu là ông Mạc Cửu, người đã có công khai phá mảnh đất Hà Tiên.

Lăng Mạc Cửu

Lăng Mạc Cửu

Vậy Mạc Cửu là ai ? Ông đã có những công gì ở vùng đất Hà Tiên này?

Mạc Cửu hay còn gọi là Mạc Hính Cửu (1655 – 1735), là một thương gia người Hoa Quảng Đông có công khai phá, hình thành vùng đất Hà Tiên (Kiên Giang) vào khoảng đầu thế kỷ 18 ở Việt Nam.

Vào đầu thế kỷ 18, triều đại nhà thanh Trung Quốc ngày càng vững mạnh, những cựu thần Phản thanh phục minh yếu ớt dần và tan rã. Chính vì vậy mà họ đã bỏ xứ tha phương, trong số đó có thương buôn Mạc Cửu, ông đã đến đất nước Chân Lạp Hạ và được vua xứ Cao Miên (Campuchia) trọng đãi. Nhưng vì nội bộ triều chính rối ren, triều thần gièm pha và Hoàng hậu phải lòng người thương nhân này nên vua Cao Miên đã ban cho Mạc Cửu một chức quan nhỏ và đày sang vùng đất mới Hà Tiên còn hoang vu rậm rạp để cai quản và mở mang bờ cõi.

Vốn xuất thân là một thương nhân có óc tổ chức, kinh doanh, không bao lâu ông trở nên giàu có và ông đã chiêu tập dân xiêu tán người Hoa, Việt mở phố xá, xây thành lũy, đẩy mạnh khai hoang lập ra bảy thôn trải dài ven biển từ Kompong Som (Chân Lạp) kéo dài đến tận Cà Mau.

Tượng đài Mạc Cửu, tại nơi ông có công mỡ cõi (Hà Tiên)

Tượng đài Mạc Cửu, tại nơi ông có công mỡ cõi (Hà Tiên)

Với chủ trương để cho dân khai hoang tự do, không thu tô thuế, chỉ đứng ra tổ chức mua sản phẩm để bán lại cho khách buôn. Chính điều này đã quy tụ dân cư đến Mang Khảm ngày càng đông. Ghe thuyền các nơi, kể cả nước ngoài đến mua bán tấp nập.

Sự thịnh vượng của nơi đây đã làm cho quân Xiêm nổi lòng tham và vào đây cướp bóc, dân xiêu tán khắp nơi, cuộc sống không được bình yên. Nhận thấy thế lực còn yếu, muốn tồn tại phải có thế lực đủ mạnh để bảo vệ, che chở cho lãnh địa mà ông đã tốn công gây dựng. Sau khi cân nhắc, năm 1708 Mạc Cửu cùng thuộc hạ là Lý Xá, Trương Cầu đem lễ vật đến xin thần phục chúa Nguyễn Phúc Chu.

Tháng 8 mùa thu năm thứ 18 Mậu Tý (1708), chúa Nguyễn Phúc Chu, chuẩn ban cho Mạc Cửu làm Tổng binh trấn Hà Tiên và phong tước là Cửu Ngọc hầu. Mạc Cửu lo xây dựng dinh ngũ và đóng binh tại Phương Thành (Hà Tiên), từ đó dân càng qui tụ đông đúc. Ông mất 1735,  dưới sự chấp thuận của chúa Nguyễn, con trưởng dòng chánh là Mạc Tông tự là Thiên Tứ  đã tiếp tục nối nghiệp thay cho Ông Mạc Cửu.

Công trình Lăng Mạc Cửu

Lăng Mạc Cửu là một công trình khá đồ sộ, nằm lưng chừng núi Bình San, mặt tiền hướng Đông, phía có núi Tô Châu và dòng lưu thủy Đông Hồ, tựa lưng vào núi, bên trái là núi Bát Giác, bên phải là Đại Kim Dự, quang cảnh hữu tình nơi đây dễ khiến du khách phải say mê.

Lăng và đền thờ Mạc Cửu do Mạc Thiên Tích thiết kế với phần lăng mộ nằm giữa những bức tường kiên cố, bậc thềm được cẩn đá xanh. Ngôi mộ của Mạc Cửu là ngôi mộ lớn nhất có hình bán nguyệt khoét sâu vào núi. Theo các lối mòn sẽ dẫn tới các phần mộ khác của người thân trong dòng họ Mạc. Dưới lăng của Mạc Cửu là mộ bà Nguyễn Thị Hiếu Túc, vợ Mạc Thiên Tích, mộ Mạc Tử Hoàng và mộ Mạc Thiên Tích. Vòng theo chân núi khoảng 3km là chùa Phù Dung nơi tu hành của thứ thiếp Mạc Thiên Tích tên là Phù Cừ.

Ao sen trước đền thờ

Ao sen trước đền thờ

Phía trước đền thờ là hai ao sen, tương truyền do Mạc Thiên Tứ sai đào để chứa nước ngọt, cho nhân dân dùng, cho đến hôm nay, nó vẫn còn phát huy tác dụng. Ngôi đền, ngoài giá trị lịch sử, nó còn là một công trình có giá trị nghệ thuật cao, bởi cách bố trí hài hòa và lối chạm trổ tinh vi, sắc sảo. Cả đền thờ được bảo vệ bằng một tường rào dày bằng đá, rêu phong. Ngay cổng đền thờ họ Mạc, có đề tên Mạc Công miếu (莫公廟), hai bên có cặp liễn đối bằng chữ Hán ca ngợi họ Mạc được phiên âm như sau”  Nhất môn trung nghĩa gia thanh trọng, Thất diệp phiên hàn quốc lũng vinh” tạm dịch là ” Một nhà trung nghĩa danh thơm cả họ, Bảy lá giậu che, cả nước mến yêu”.

Các lớp kiến trúc trung tâm đền thờ họ Mạc Hà Tiên: tiền đình và chính điện

Các lớp kiến trúc trung tâm đền thờ họ Mạc Hà Tiên: tiền đình và chính điện

Cập liễn trên được nhà Nguyễn ban tặng, bước vào cổng là một khoảng sân thoáng rộng và tĩnh lặng hiện ra trước mắt. Chính điện có biển thờ đề bốn chữ “ Khai trấn trụ quốc” – đây lời tuyên dương của nhà Nguyễn về những đóng góp trong việc mở mang bờ cõi về phía nam của dòng họ Mạc.

Qua cổng thứ hai này là điện thờ chính

Qua cổng thứ hai này là điện thờ chính

Lăng Mạc Cửu là một trong những công trình đẹp của đất Hà Tiên. Đến đây, ngoài việc viếng thăm Lăng, bạn  sẽ được nghe những câu chuyện về dòng họ Mạc, một dòng họ có nhiều công lao trong việc khai thác và trấn giữ đất Hà Tiên. Ngày 21/1/1989, núi Bình San được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là thắng cảnh quốc gia.

Và để ghi nhận công lao của Mạc Cửu trong việc khai phá vùng đất Hà Tiên, cũng như kỷ niệm 300 năm vùng đất này được thành lập, UBND tỉnh Kiên Giang đã tổ chức lễ khánh thành tượng đài danh nhân Mạc Cửu cao 10 m, vào ngày 7/9/2008 tại quảng trường cạnh cầu Tô Châu – thị xã Hà Tiên.

MT